پایولو فریره – Paulo Freire

پایولو فریره

پایولو فریره نظریهپرداز تعلیم و تربیت انتقادی- فیلسوف تربیتی و آموزگار برزیلی بود- او بیشتر به واسطه نوشتن کتاب تاثیرگذار آموزش ستمدیدگان شهرت یافت که به عنوان یکی از متون پایه در تعلیم و تربیت انتقادی شناخته میشود

زندگی پایولو فریره

پایولو فریره در ۱۹ سپتامبر ۱۹۲۱ در یک خانواده متوسط در شهر بندری رسیف در شمال شرقی برزیل که مرکز یکی از فقیرترین و عقب ماندهترین ناحیههای جهان سوم است به دنیا آمد. پدر او یک ارتشی بازنشسته بود و مادرش یک کاتولیک معتقد. پدر فریره تاثیر زیادی بر نحوه تفکر و نظرات او در بزرگسالی باقی گذاشت فریره می گفت که پدرش پایه های اعتقاددی او به دمکراسی- تفکر انتقادی و به چالش گرفتن قدرت را در ذهن پسر کوچکش نقش زد پیش از آنکه در سال ۱۹۳۴ در فقر و تنگدستی از دنیا برود. مادر فریره نیز به سبب اعتقادش به مذهب کاتولیک تاثیر ماندگاری بر ذهن فریره گذاشت. ثبات و استقامت او در باورهایش و استقلال رای او برای پایولو الهام بخش بود.
فریره در ۸ سالگی وارد یک مدرسه خصوصی شد گرچه وی اولین کلاس درس و معلمش را بسیار دوست می داشت اما باقی تجارب آموزشی او اغلب برایش ناخوشایند بود. به ویژه که نظام آموزشی وقت برزیل بر پایه محفوظات بنا شده بود و از دانش آموزان انتظار می رفت- مطالب درسی را مو به مو حفظ کنند و همین فرایند از بر کردن دروس برای پایولو بسیاری دشوار بود و همین پایه مخالفت او در نظریه آموزشی خود با اجبار به حفظ کردن مطالب بدون درک مطلب شد.

دوران تاریک رکود اقتصادی در دهه ۱۹۳۰ تاثیر منفی زیادی بر اقتصاد برزیل و همچنین خانواده او داشت. پدر فریره که یک ارتشی بازنشسته بود- ناچار شد برای امرار معاش به کارهای خرد مختلفی بپردازد که درآمد اندکی داشت و پایولو طعم تلخ فقر و نداری را به خوبی حس می کرد. تفاوت فاحش بین سطح زندگی فقرا و ثروتمندان و بین صاحبان قدرت و مردم عادی در این دوران تاریک- اثر عمیقی بر دیدگاه های فریره گذاشت و پایگاه فکری نظریه و فعالیت های او را شکل داد.

شریک شدنش در آغاز عمر با زندگی بینوایان- او را به کشف چیزی نایل ساخت که خود- آنرا -فرهنگ خاموشی- بیبهرگان مینامد. بر او آشکار شد که مجموعه دستگاه آموزش و پرورش- یکی از مهمترین ابزارها برای حفظ این -فرهنگ خاموشی- است.

پایولو فریره

فریره بعد از اتمام دوران دبیرستان موفق شد در سال ۱۹۴۱ وارد دانشگاه شهر خود در رشته حقوق بشود اما به سبب علاقه ای که داشت دروسی را نیز در حوزه فلسفه و روان شناسی مطالعه نمود. در این دوران او با نظریات مهم دوران خود از طریق مطالعه آثار مارکس و فلاسفه کاتولیک همچون جاک ماریتین آشنا شد.
در سال ۱۹۴۴ او با یک خانم آموزگار در یک مدرسه کاتولیک- به نام الزا مایا کوستا اولیوریا ازدواج نمود و حاصل این ازدواج ۵ فرزند- سه دختر و دو پسر بود.
فریره پس از فارغ التحصیلی در رشته حقوق به استخدام دولت محلی در آمد و از آنجایی که حوزه آموزش و پرورش بیش از سایر رشته ها- او را جذب می کرد به سمت مدیر دپارتمان آموزش و فرهنگ و خدمات اجتماعی شهر خود منسوب شد. او این سمت را از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۵۴ حایز بود دورانی که او به طور عملی وارد کار برای آموزش اقشار فقیر و ستمدیده شهر خود شد و یک برنامه آزمایشی آموزشی را برای مردم فقیر اجرا کرد و همزمان مشغول مطالعه تاریخ و فلسفه آموزش در دانشگاه شد. در سال ۱۹۵۹ تز دکترای خود را با عنوان -آموزش و دوران کنونی برزیل- دفاع کرد و به سمت ریاست دانشکده تعلیم و تربیت رسیف منسوب شد.

در این دوران او با اعتماد به نفس بالاتر و امکانات اجرایی بیشتری که به دست آورده بود یک برنامه جامع و تحول گرا را برای متحول کردن زندگی اقشار فقیر و روستاییان برزیل شروع کرد. تیم بزرگی که او سرپرستی می کرد شروع به آموزش خواندن و نوشتن به اقشار فرودست اجتماع کردند و مطالب درسی را نه بر اساس نظام آموزشی متداول و رسمی برزیل بلکه بر اساس زندگی واقعی و نیازهای روزمره روستاییان و مردم فقیر سازماندهی کردند. اقدامات موثر و فراگیر فریره به زودی باعث نگرانی فعالان سیاسی مخالف و نظامیان شد و بعد از کودتای نظامی در سال ۱۹۶۴- برنامه آموزشی فریره متوقف شد و او پس از سپری کردن ۷۰ روز در بازداشت- از برزیل تبعید شد.

فریره ۵ سال از دوران تبعید خود را در شیلی گذراند و سپس به امریکا رفت و بعد از مدتی وارد دانشگاه هاروارد شد. در همین دوران بود که کتاب مشهور خود -آموزش ستمدیدگان- را درس سال ۱۹۷۰ منتشر کرد. این کتاب به یکی از پرفروش ترین و تاثیرگذارترین آثار فلسفی در زمینه آموزش و پروش بدل شد کتابی که تفکرات قدیمی و سنتی در مورد آموزش و پرورش را زیر سوال می برد و طرحی نو در آموزش در می انداخت. این کتاب بعدها با مجموعه کتب مشابه و نزدیک دیگری همچون- آموزش برای آگاهی انتقادی- -۱۹۷۳- فرایند آموزشی -۱۹۷۸– آموزش شهری -۱۹۹۳- و آموزش امید -۱۹۹۴- دنبال شد.

فریره- هاروارد را در اوایل دهه هفتاد ترک کرد تا به عنوان مشاور و معاون آموزشی در کمیسیون جهانی کلیساهای کاتولیک خدمت کند. این سمت- فرصت سفر به نقاط مختلف جهان را برای او فراهم آورد و چشم او را به نیازهای آموزشی بسیاری از مردم در سراسر جهان گشود و تجربه ارزشمندی بود که در نوشته های اخیر او خود را نشان داد.

پایولو فریره

بازگشت به برزیل

فریره در سال ۱۹۸۰ بعد از ۱۵ سال تبعید به برزیل بازگشت- عضو حزب کارگران برزیل شد و پروژه سوادآموزی حزب را به مدت ۶ سال راهبری کرد. در سال ۱۹۸۸ که حزب کارگران کرسی شهرداری سایو پایولو را به دست آورد- فریره را به عنوان مسوول آموزش سایوپایولو انتخاب کردند.
در میانه دهه ۱۹۸۰ الزا- همسر فریره- فوت کرد و او در سال ۱۹۸۸ با آنا ماریا آروجو ازدواج کرد. فریره از زمان بازگشت به برزیل- کتابهای زیادی نوشت به طوری که تعداد کتابهایی که او در ۱۷ سال پایانی عمرش نوشت- بیشتر از هفت دهه اولیه زندگیش بودهاست.

مرگ

پایولو فریره سرانجام بر اثر عارضه قلبی در ۲ می ۱۹۹۷ در ۷۵ سالگی در سایوپویولو درگذشت.

منبع :

فانوس

پژوهه

ویکی پدیا

انجمن اجتماع اندیشه - تمامی انجمن‌ها ]...