در جستجوی زمان ازدسترفته – ISoLT

در جستجوی زمان ازدسترفته

در جستجوی زمان ازدسترفته – عنوان رمانی نوشته مارسل پروست نویسنده فرانسوی است- این رمان در ۷ جلد نوشته شده که هرکدام نامی مستقل دارند- ترجمه انگلیسی این رمان حدود یک و نیم میلیون کلمه است – با این حجم میتوان این رمان را یکی از طولانی ترین رمان های تاریخ ادبیات جهان انگاشت

معرفی نویسنده در جستجوی زمان ازدسترفته

مارسل پروست با نام کامل والنتین لویی ژرژ اوژن مارسل پروست -زاده ۱۰ ژوین ۱۸۷۱- درگذشت ۱۸ نوامبر ۱۹۲۲- نویسنده و مقالهنویس فرانسوی است. او به دلیل نگارش اثر عظیمش با عنوان در جستجوی زمان از دسترفته- یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ ادبیات قلمداد میشود.
مارسل پروست نویسنده- منتقد و مقالهنویس فرانسوی با نام کتاب ارزندهاش- در جستجوی زمان ازدسترفته- در دنیا شناخته میشود. او در خانوادهای با سطح اجتماعی بالا متولد شد و از کودکی دچار ضعف جسمانی بود و علایم بیماری آسم در او شناسایی شده بود. او از سن پایین خود را درگیر نوشتن کرد و برای مجلات ادبی مطالب و ستونهایی را مینوشت و به چاپ میرساند.

کتاب در جستجوی زمان ازدسترفته به فارسی ترجمه شده و در هفت جلد منتشر شده است. همچنین کتاب خوشیها و روزها نیز از مارسل پروست به فارسی ترجمه شده است که در واقع قسمتی از پیشینه و یادداشتهای اولیه پروست برای در جستجوی زمان از دست رفته میباشد
پروست از کودکی بیمار بود و سلامتی شکننده ای داشت. او در سال ۱۸۸۰ برای نخستین بار دچار حمله بیماری آسم شد. سرانجام در میانه اکتبر سال ۱۹۲۲ به برونشیت دچار شد و روز هجدهم نوامبر جان سپرد. مارسل پروست در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شده است.
پس از مرگ او- در سال ۱۹۲۳ اسیر در دو جلد- در سال ۱۹۲۵ گریخته در دو جلد- در سال ۱۹۲۷ زمان بازیافته در دو جلد- در سال ۱۹۵۲ رمان ژان سنتوی در دو جلد و در سال ۱۹۵۴ اثر ناتمام ضد سنتبوو به چاپ رسید.

مارسل پروست

معرفی کتاب در جستجوی زمان ازدسترفته

در جستجوی زمان ازدسترفته -A la recherche du temps perdu- – نوشته مارسل پروست نویسنده فرانسوی- رمانی هفت جلدی میباشد که هر یک از آنها با عنوانی مستقل منتشر شده است.

ترجمه انگلیسی این رمان حدود یک و نیم میلیون کلمه است . با این حجم میتوان این رمان را یکی از طولانی ترین رمانهای تاریخ ادبیات جهان انگاشت . مارسل پروست این رمان را در سال ۱۹۰۸ شروع و طی مدت ۱۳ سال آن را ادامه داد. تا اینکه در سال ۱۹۲۲ به جهت بیماری در گذشت. ساختار رمان ۷ جلدی از ابتدا توسط پروست پایه ریزی شده بود. او بعد از اتمام نوشتن هر ۷ جلد – بخشهایی به آن افزود و هر یک را ویرایش نمود. سه جلد آخر از این رمان عظیم بعد از مرگ پروست و با نظارت برادرش رابرت پروست منتشر شد.

مارسل پروست نیز -چون برخی از نویسندگاه بزرگ جهان- برای چاپ اولین کتاب از این مجموعه با بی میلی بسیاری از ناشران روبرو شد و به ناچار آن را از طریق یک انتشاراتی نه چندان مطرح و با هزینه ی شخصی به چاپ رساند.

پس از چاپ اولین کتاب در سال ۱۹۱۳ – با عنوان -طرف خانه سوان- مشخص شد که یکی از کسانی که به نوعی در ممانعت از انتشار این کتاب دست داشت و باعث رد شدن این کتاب از طرف یکی از ناشران شد آندره ژید بود . بعد از چاپ کتاب آندره ژید در نامه ای که به پروست نوشت- بعد از تبریک به خاطر این کتاب- از او بخاطر مانع تراشی در انتشار این اثر معذرت خواهی نمود. او نوشت: -چندین و چند روز است که نتوانستهام کتاب تو را زمین بگذارم. انتشاراتی ان.ار.اف به جهت عدم چاپ کتاب تو یکی از جدی ترین اشتباهاتش را مرتکب شد و من با کمال شرمساری بابت نقش خودم در تصمیم این ناشر از تو معذرت میخواهم.-

پس از شهرت کتاب اول- یک انتشاراتی مطرح دیگر چاپ و نشر رمانهای بعدی این مجموعه را بر عهده گرفت. آخرین کتاب از این مجموعه هفت جلدی در سال ۱۹۲۷ منشر شد و با انتشار کتاب دوم از این مجموعه رمان که در سال ۱۹۱۹ با عنوان در سایه دوشیزگان شکوفا به چاپ رسید- این اثر برندهی جایزه ادبی گنکور شد .

رمانهای اسیر- گریخته و زمان بازیافته در سالهای ۱۹۲۳ و ۱۹۲۵ و ۱۹۲۷ و بعد از مرگ پروست منتشر شد.

سبک رمان -در جستوجوی زمان از دست رفته- را سبکی مدرن میتوان نامید که حاوی جزییاتی از حسادت و فریبکاری و رنج است در این رمان انبوهی از جزییات ریالیستی را میتوان یافت در حالیکه تمرکز اصلی رمان روی کثرت چشم اندازهاست.

کند و کاو در مسایل روانشناختی و هنر و مهارت در تجزیه و تحلیل و ارایه تصویری دقیق و ماهرانه از شخصیتها و درونگرایی شخصیتها و سبک پیچیده- حساس و جستجوگر این مجموعه رمان -که شاید نشات گرفته از تحت تاثیر بودن پروست از فرضیههای فیلسوف فرانسوی هانری برگسون در باره زمان و علاقه وافر پروست به آناتول فرانس- مونتسکیو و جان راسکین- بوده است- یکی از مواردی است که این مجموعه به آن شهرت فراوانی یافته است.

تاثیر این رمان بر برخی نویسندگان بسیار عظیم بود. در جایی ویرجینیا وولف با گفتن -کاش میتوانستم چیزی مثل این بنویسم- علاقه اش را به این اثر اعلام کرد. منتقد بزرگ هارولد بلوم این اثر را یکی از آثار بزرگ قرن بیستم نامید.

عنوان هفت کتاب این مجموعه عبارتند از :

طرف خانه سوان
در سایه دوشیزگان شکوفا
طرف گرمانت ۱ و ۲
سدوم و عموره
اسیر
گریخته
بازیافته

آقای مهدی سحابی مترجم این اثر بزرگ – آدمها را به دو دسته تقسیم میکند: -آنهایی که کتاب در جستجوی زمان از دست رفته را خوانده اند و آنهایی که این کتاب را نخوانده اند-. او در مصاحبه ای میگوید : -ترجمه ی برخی جمله ها شاید یک ماه کاربرده است و کل ترجمه این آثار یازده سال مرا مشغول کرده است.-

در سال ۱۹۲۷ هارولد پینتر با کمک جوزف لوزی و باربارا بری فیلمنامه ای از روی این رمان نوشت. در این فیلمنامه پینتر سعی نموده ساختار اثر را حفظ کرده و بسیاری از صحنه های مشهور و حوادث مهم را در تلخیص بیاورد. این فیلم هرگز ساخته نشد اما فیلمنامه منتشر و در رادیو اجرا شد . در سال ۲۰۰۰ پینتر نمایشنامه ای از روی این فیلمنامه نوشته و آن را در تیاتر سلطنتی لندن بر روی صحنه برد

حدود ۱۴ سال است که یک کارگردان فرانسوی از مردان و زنان ملیتهای مختلف که در حال خواندن قطعاتی از شاهکار مارسل پروست هستند فیلم میگیرد. وی قصد دارد در فیلمش تمام رمان قرایت شود. فیلم او تاکنون رمان خواندن ۷۰۰ نفر را در بر میگیرد و مدت زمان فیلم تا کنون ۷۲ ساعت شده است.

در جستجوی زمان ازدسترفته

نقد و بررسی در جستجوی زمان ازدسترفته

-در جستجوی زمان از دست رفته- عنوانی است که خود یک مساله ذاتی انسان را به بحث میگذارد- مسالهای که شاید همیشه یکی از جدیترین دغدغهها و حتی جدیترین دلمشغولی بشر بوده باشد. فانی بودن- اگرچه صورتی جسمانی دارد- اما حقیقتش در زمان است که معنا مییابد. اصلاً معنا نیز ماهیتی وابسته به زمان دارد و چه چیزی را میتوان یافت که هستیاش در گروی زمان نباشد؟ مارسل پروست هفت جلد کتاب نوشت با بیش از دو هزار شخصیت- و در طول حدود ۹۰ سالی که از انتشار این اثر میگذرد- چه بسیار انسانهایی که تنها با نام رمان او- هزاران صفحه کتاب درباره زمان از دست رفته اندیشیدهاند. آنها که خود کتاب را خواندهاند و مقهور چیزی شدهاند که با هیچ چیز نمیتوان توضیحش داد. پروست در -در جستجوی زمان از دست رفته– تابوی مهمی را شکست- تابوی تاریخمندی ذهن انسان. انسانی که دایما به دنبال صرف زمان بوده و تاریخمندی و تلاش برای کشیدن افسار زمان در قالب اغواگر فرهیختگی گنجانده- درمییابد که در مقابل زمان خلع سلاح است و این یکی از پردههای آغازین رمانِ مدرن شد.

رمان -در جستوجوی زمان از دست رفته- بیش از هرچیز به خاطر حجم زیاد و زمینهی حافظه غیرارادی مشهور است. ترجمهی دی.جی انرایت از -در جستوجوی زمان از دست رفته- که در سال ۱۹۹۲ چاپ شد- حجمی نزدیک به یک و نیم میلیون کلمه دارد که نشان میدهد اثر جاودانهی پروست- یکی از بلندترین رمانهای تاریخ ادبیات است. پروست نوشتن -در جستوجوی زمان از دست رفته- را از سال ۱۹۰۸ شروع کرد- اما هستهی اصلی کار در سال ۱۹۰۹ شکل گرفت- او به مدت ۱۳ سال روی نوشتن این رمان وقت گذاشت تا اینکه در پاییز سال ۱۹۲۲- بیماریاش او را از پای درآورد. پروست ساختار این رمان را در ابتدا طرحریزی کرده بود- اما پس از آنکه نوشتن هر هفت جلد تمام شد- تکههایی به آن افزود و هرکدام از آنها را یکی پس از دیگری ویرایش کرد. سه جلد از این رمان با پاراگرافهای ویرایش نشدهای که در نسخهی دستنویس اثر وجود نداشت- با نظارت برادرش رابرت پس از مرگ او منتشر شد. هفت جلد این کتاب در فاصله سالهای ۱۹۱۳ تا ۱۹۲۷ انتشار یافت. جلد اول این کتاب با هزینهی شخصی پروست چاپ شد چراکه ناشران مطرح- کتاب را رد کرده بودند. چون به نظرشان در آن زیادهگویی شده بود. آندره ژید یکی از مشهورترین ادیتورهایی بود که باید -طرف خانه سوان- را میخواند و نظرش را به ناشر اعلام میکرد. ژید هم با انتشارش مخالفت کرد. سرآخر پروست با نشر گراست به توافق رسید که با هزینهی خودش این کتاب را چاپ کند.

در جستجوی زمان ازدسترفته

در تبلیغات- -طرف خانه سوان- اولین جلد از رمانی سه جلدی معرفی شد. در سال ۱۹۱۴ پس از انتشار این کتاب- آندره ژید که خود مانع انتشارش توسط انتشارات ان.ار.اف شده بود- نامهای به پروست نوشت و در آن هم از او معذرتخواهی کرد و هم تبریک گفت. ژید نوشت: -چندین و چند روز است که نتوانستهام کتابت را زمین بگذارم…- ان.ار.اف با خودداری از چاپ رمان تو- جدیترین اشتباهاش را مرتکب شد و من از اینکه خیلی در این مورد نقش داشتهام- شرمسارم. انتشارات گیلمار -وابسته به ان.ار.اف- به او پیشنهاد داد تا جلدهای بعدی را منتشر کند- اما پروست ترجیح داد همکاریاش با انتشارات گراسِت را ادامه دهد. قرار بود جلد دوم در سال ۱۹۱۴ منتشر شود- اما با آغاز جنگ جهانی اول- انتشارش را به تعویق انداخت. همزمان بنگاه انتشاراتی گراسِت بسته شد چون ناشر به خدمت نظامی رفته بود. این موضوع دست پروست را بازگذاشت تا سراغ گلیمار برود و گلیمار هر شش جلد بعدی رمان را منتشر کرد. در سال ۱۹۱۹ -در سایه دوشیزگان شکوفا- برندهی جایزه ادبی گنکور شد. در سالهای ۱۹۲۰ و ۱۹۲۱ -طرف گرمانت ۱- و -طرف گرمانت۲- منتشر شدند. چهارصد صفحه اول -سدوم و عموره- در انتهای -طرف گرمانت ۲- و بقیه در دو جلد -سدوم و عمره۱- -۱۹۲۱- و -سدوم و عموره۲- -۱۹۲۲- به چاپ رسید. این آخرین جلد -در جستوجوی زمان از دست رفته- بود که پیش از مرگ پروست در نوامبر سال ۱۹۲۲ منتشر شد. -اسیر– -گریخته- و -زمان بازیافته- نیز بهترتیب در سالهای ۱۹۲۳- ۱۹۲۵ و ۱۹۲۷ منتشر شدند.

رمان -در جستوجوی زمان از دست رفته- انقطاعی جدی از رمان ریالیستی قرن نوزدهم ایجاد کرد. اگرچه بخشهایی از این رمان سترگ درباره اسنوبیسم- حسادت- فریبکاری و رنج است و انبوهی از جزییات ریالیستی را میتوان در آن یافت- اما تمرکز اصلی رمان روی کثرت چشماندازهاست. قهرمانان جلد اول رمان -راوی در هیات پسربچه سوان- شاخصههای رمان قرن نوزدهم را دارند و منفعل هستند. اما برای خوانندگان ادبیات آن سالها که ذایقهشان با آثار بالزاک- ویکتور هوگو و لیو تولستوی جور بود- این شخصیتها کارکرد معمول پرسوناژهای مرکزی طرح داستان را ندارند. اهمیت آنچه اتفاق میافتد- در حافظه و پلیدی درونی چیزی است که توصیف میشود. این تمرکز روی ارتباط بین تجربه- حافظه و نوشتن و برداشتن تاکید رمان روی ظاهر بیرونی از اصول رمان مدرن شده- اما تا قبل از سال ۱۹۱۳ و انتشار رمان -در جستوجوی زمان از دست رفته- وجود نداشت. حافظه در رمان پروست- نقشی مرکزی دارد. این نقش در اپیزود مشهور کیک مادلین در بخش اول رمان و در جلد آخر -زمان بازیافته- دیده میشود. فل مشابهی به مادلین- آغازی بر حل مسالهی رمان است.

در سراسر رمان- نمونههای زیادی از حافظهی غیرارادی وجود دارد که با تجربههای حسی نظیر صداها و بوها آن را برمیانگیزد و برای راوی اهمیت زیادی دارد. ژیل دیلوز- فیلسوف فرانسوی معتقد بود که تمرکز پروست نه بر حافظه و گذشته بلکه بر یادگیری استفاده از نشانهها از سوی راوی برای فهم و ارتباط با واقعیت محض و درنتیجه هنرمند بودن است. پروست با تجربهی از دست دادن ـ از دست دادن آدمهایی که دوستش دارد- از دست دادن عشق- دوستی و لذتهای معصومانه که در رمان جاودانهاش از دریچه حسادت- خیانت و مرگ عزیزان نمایش داده شده ـ آشنا بود- اما واکنش او به این واقعیتها پس از آشناییاش با آثار راسکین- هنرشناس انگلیسی سر و سامان گرفت. پروست فهمید که هنر میتواند چیزهای از دست رفته را بازآفرینی کند و در نتیجه آنها را حداقل در ذهنمان از خطر نابودی حفظ کند. هنر بر قدرت مخرب زمان پیروز میشود. ذات هنر یکی از موتیفهای رمان -در جستوجوی زمان از دست رفته- است. در طول رمان- پروست خیلی دربارهی این نظریهی هنر حرف میزند که همه میتوانیم هنر خلق کنیم- اگر منظورتان از هنر این باشد که تجربیات زندگی را بگیریم و به شکلی تغییرشان دهیم که شناخت و پختگی را نشان دهد. نوشتن- نقاشی و موسیقی هم به کرات در رمان به بحث گذاشته میشود.

بسیاری از منتقدان- -در جستجوی زمان ازدسترفته- را به معنای دقیق کلمه رمان مدرن دانستهاند. این رمان بر نویسندگان حلقهی بلومزبری تاثیر ویژهای گذاشت. ویرجینیا وولف- مشهورترین عضو این حلقه در سال ۱۹۲۲ اینچنین علاقهاش را به -در جستوجوی زمان از دست رفته- نشان داد: -کاش میتوانستم چیزی مثل این بنویسم!- هارولد بلوم- منتقد سرشناس ادبی این رمان را یکی از آثار بزرگ ادبی قرن بیستم نامیده است. ولادیمیر ناباکوف نیز در سال ۱۹۴۵ در یک مصاحبه -اولیس- جیمز جویس- -مسخ- کافکا- -پترزبورگ- بییرلی و نصف اول -در جستوجوی زمان از دست رفته- را بهترین آثار داستانی قرن بیستم معرفی کرد.

در جستجوی زمان ازدسترفته

تاثیر پروست به شکل نقیصه در کتاب -یک مشت آشغال- اولین ووگ هم دیده میشود. ووگ علاقهای به پروست نداشت. او در نامههایش به نانسی میتفورد نوشت: -دارم برای اولین بار کتاب پروست را میخوانم و از اینکه او را نویسندهای با مغز معیوب یافتهام در حیرتم.- درمقابل اما گراهام گرین- مارسل پروست را بزرگترین رماننویس قرن بیستم نامید و سامرست موام رمان او را بهترین رمان تا زمان خود دانست.

-در جستجوی زمان ازدسترفته- با همهی قدرتش- گناهی غیرمحسوس را به تمام علاقهمندان ادبیات و نویسندگانی که این رمان را نخواندهاند- تحمیل کرده است. شاید هر نویسندهای به آسانی بتواند بگوید که فلان کتاب بهمان نویسنده مشهور را نخوانده است- اما اعتراف به نخواندنِ این کتاب بسیار دشوار است. به جرات میتوان دوستداران ادبیات را به دو دسته تقسیم کرد: کسانی که در جستجوی زمان از دست رفته را خواندهاند- و کسانی که قرار است این کتاب را بخوانند. خواندن رمان جاودانه مارسل پروست- سخت است. این واقعیتی است که نمیتوان انکارش کرد. خیلیها هم سعی کردهاند با کشف علت دشواری این رمان- راهی برای راحت خواندنش بیابند. مارسل کلمنت که در دانشگاه نیویورک تدریس میکند- در درسی با عنوان چگونه میتوان پروست را خواند- میگوید بسیاری از خوانندگان هرگز از صفحهی ۵۰ این رمان جلو نمیروند- شاید چون خودشان را متقاعد میکنند که پروست را خواندهاند. اما اگر آخر -درجستوجوی زمان از دست رفته- را نخوانید- نمیتوانید اولش را بفهمید. بهترین روش برای خواندن این رمان هفت جلدی این است که سریع بخوانید- برای درک کامل طرح داستان بیش از حد تلاش نکنید- چون تا وقتی به آخر کتاب نرسیدهاید- چیز کمی از طرح داستان نصیبتان میشود و وقتی به طرح میرسید- متوجه میشوید چقدر چیزهای مهمتر از طرح داستانی خواندهاید.

منبع :

کتابیسم

ماهنامه تجربه

ویکی پدیا

انجمن اجتماع اندیشه - تمامی انجمن‌ها ]...