آرنولد شونبرگ – Aold Schoenberg

آرنولد شونبرگ

آرنولد شونبرگ – آهنگساز- موسیقی دان و نظریهپرداز خود آموخته- بنیانگذار مکتب دوم موسیقی وین به همراه دو تن از شاگردانش آنتون وبرن و آلبان برگ میباشد

زندگی آرنولد شونبرگ

آرنولد شونبرگ – Aold Schönberg- آهنگساز و نظریهپرداز اتریشی در ۱۳ سپتامبر ۱۸۷۴ در وین شهر موتسارت و بتهوون و برامس به دنیا آمد. او بر خلاف استادان پیشین- موسیقیدانی کموبیش خود آموخته بود. او در این باره بعدها چنین یادآور شد: هشت ساله بودم که آموختن ویولون را آغاز کردم و از همان زمان دست بهکار آهنگسازی شدم. شونبرگ دانش عظیمش را در موسیقی با مطالعه پارتیتورها- نوازندگی در گروههای مجلسی آماتور و نیز شرکت در کنسرتها فراهم آورد. برامس که در دوران جوانی شونبرگ بزرگترین آهنگساز زنده آلمان بهشمار میآمد- نخستین بت او در موسیقی شد. چیزی نگذشت که معتاد پر و پا قرص واگنر نیز شد- هر کدام از اپراهای واگنر را بیست تا سی مرتبه دیده بود.
شانزده ساله بود که پدرش درگذشت و ناگزیر شد تا برای چندین سال کارمند بانک شود. هنگامیکه در بیستویک سالگی این شغل را از دست داد- بر آن شد تا خود را وقف موسیقی کند. با رهبری گروه کر کارگران آهنگر در یک مرکز صنعتی در حومه وین نان بخورونمیری بهدست میآورد. با تنظیم اپرتهای آهنگسازان مردمپسند آن زمان برای ارکستر نیز درآمد ناچیزی داشت. اجراء نخستین آثارش با خصومت شنوندگان سنتپرست وینی رویارو شد. پیشنهاد یک منتقد آن بود که آرنولد شونبرگ بدون کاغذ نت در دارالمجانین نگهداری شود.
در ۱۹۰۴- شونبرگ تدریس تیوری موسیقی و آهنگسازی را در وین آغاز کرد. شخصیت او برانگیزنده عشق و سرسپردگی شاگردانش شد. دو تن از مریدان او- آلبان برگ و آنتون وبرن- خود آهنگسازانی پیشرو شدند.حدود سال ۱۹۰۸- شونبرگ با دست کشیدن از نظام سنتی تونال گامی انقلابی برداشت. او در یادداشتی بر برنامه نخستین ساختههای آتونال خود چنین آورده است: مخالفتهایی را که میباید بر آنها چیره شوم از پیش احساس کردهام او مردی متهور بود: رسالتی دارم و وظیفهای … و بیش ار هر چیز منادی اندیشهای هستم. حجم آفریدههای او در سالهای ۱۹۰۸ تا ۱۹۱۵ باور نکردنی بود. در این سالها- او علاوه بر آفرینش برقآسای آثاری فراوان و خیرهکننده یک کتاب هارمونی منتشر ساخت- لیبرتوهای آثارش را نوشت و نقاشیهایش را در نمایشگاه نقاشان اکسپرسیونیست آلمان به نمایش گذاشت.
در پی این سالهای پربار- دورهای هشتساله فرا رسید- جنگ جهانی اول و سالهای دشوار پس از آن- سالهایی که شونبرگ طی آنها هیچ اثری منتشر نساخت. او در جستجوی شیوهای بود تا به دستمایههای موسیقایی نویی که کشف کرده بود سازمان بخشد. سرانجام در تابستان ۱۹۲۱ به یکی از شاگردانش گفت: کشفی کردهام که رجحان و برتری موسیقی آلمان را در صد سال آینده تضمین خواهد کرد. از ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۵ به انتشار آثاری پرداخت که با بهرهگیری از نظام دوازدهصوتی نویافتهاش ساخته بود. گرچه موسیقی او شنوندگان فراوان نیافت اما توجه بسیاری از موسیقیدانان مهم را جلب کرد. در پنجاه و یک سالگی یک منصب مهم آکادمیک یافت و سرپرست کلاس عالی آهنگسازی در آکادمی هنرهای پروس در برلین شد.
دوران ارج و منزلت او در ۱۹۳۳ با سیطره نازیها بر آلمان یکباره سرآمد و از هییت علمی آکادمی پروس اخراج شد. این تجربه خردکننده سبب شد تا او بار دیگر به یهودیت رو آورد -در هجده سالگی به کیش پروتستان درآمده بود-. در همین سال او و خانوادهاش آلمان را به قصد ایالاتمتحد ترک کردند و در آنجا چندی نگذشت که به عضویت هییت علمی بخش موسیقی دانشگاه لوس آنجلس کالیفرنیا درآمد. اما شونبرگ حس میکرد در کشوری که اقامت در آن را برگزیده است نادیده انگاشته میشود. موسیقیاش بهندرت اجرا میشد و او کمک مالی بنیاد گوگنهایم را نپذیرفت. در هفتاد سالگی- با مقرری ماهانه کمتر از ۴۰ دلار وادار به بازنشستگی از دانشگاه UCLA شد. در ۱۹۴۷ نوشت: خوب میدانم که نباید تا چند دهه دیگر در انتظار درک شایسته کار من بود و میدانم که نگارش آنچه تقدیرم به من فرمان داده – خواه در این کار موفق بوده یا نبوده باشم – رسالت تاریخیام بوده است. اما زمان درک و دریافت آثار شونبرگ زودتر از آنچه خود گمان میبرد فرا رسید. پس از مرگش در ۱۹۵۱- آهنگسازان سراسر جهان بهگونهای فزاینده نظام دوازده صوتی را پیش گرفتند و تا امروز نیز این نظام تاثیر چشمگیر خود را بر موسیقی حفظ کرده است.

موسیقی آرنولد شونبرگ

شونبرگ در آغاز زندگی هنریش بسیار رمانتیک و کارهایش در ادامه سنتهای ژرمنی -آلمانی- بود- او از ستایشگران بی چون و چرا ی آهنگسازان پیش از خود چون باخ- موتسارت- بتهوون- برامس و واگنر بود و سرانجام موفق شد دو دیدگاه متضاد موسیقی واگنر و برامس را با یکدیگر آشتی دهد کاری که در آن دوره ناممکن انگاشته میشد- او پس از یک سری تجزیه و تحلیلهای بسیار شخصی که از موسیقی رمانتیک و روند دگرگونیها در هارمونی در تاریخ موسیقی و به ویژه پایان دوره روماتیک انجام داد به روش جدیدی دست یافت که آن را روش -دوازده نتی- -dodécaphonisme- نامید -او از کاربرد عنوان موسیقی آتونال برای آثارش پرهیز داشت-. شونبرگ میانگاشت که در این دوره تغییرات تونالیته -modulation- بیش از پیش و با فاصلههای زمانی کمتری صورت میگیرد- و بکارگیری روزافزون نتهای بیگانه همچون آپوجیاتورها- برودریها … باعث شده است تا گوش شنوندگان به شنیدن صداهای نا مطبوع هر چه بیشتر خو بگیرد بنابر این به تدریج آثاری نوشت که هر چه بیشتر از روش تونال فاصله میگرفت و یافتن روشی که جایگزین روش تونال شود تمام اندیشه او را به خود مشغول کرده بود -او از وجود اثری از فرانتس لیست به نام -باگاتل بدون تونالیته- بیخبر بود-.

بدون تونالیته تمام موسیقی اروپای شرقی که بر این روش بنا نهاده شده است از هم فرو میپاشید با این روش درجهها- نمایان- زیر نمایان … و کاربرد نتها در آکورد از بین میروند. بنابر این شونبرگ بر آن شد تا دستور استفادهای برای موسیقی دوازده نتی خود بیافریند که آن را آهنگسازی سریال نامید تا از خطر بی نظمی که در نتیجه نا پدید شدن تنالیته به وجود میآمد جلوگیری کند. بنابر این استفاده از روش سریال و دوازده نتی توسط خود او قانونمند گردید. نخستین اثری که او با رعایت دقیق این قوانین آفرید -والس- اپوس ۲۳ میباشد با این سری دوازده نت : دو دیز- لا- سی- سل- لا بمل- سل بمل- سی بمل- ر- می- می بمل- دو- فا

همزمان با شونبرگ یکی از آهنگسازان همدوره به نام یوزف ماتیاس هاور Josef Matthias Hauer نیز به نوعی روش دوازده نتی دست یافته بود که البته شباهت زیادی به روش شونبرگ ندارد و بدون دخالت شونبرگ تکمیل شده است.

شونبرگ همچنین به نویسندگی نیز میپرداخت- بجز کتابها و گفتارهایی که درباره یهودیت نگاشت -او یکبار به مسیحیت گرایید ولی بعد دوباره یهودی شد- چندین نمایشنامه- دفتر شعر- و آثاری در زمینه موسیقی نوشت- از جمله نامدارترین آنها -رساله هارمونی-.

او همچنین نقاشی نیز میکرد و در اینکار آنقدر مهارت داشت که آثارش در کنار آثار واسیلی کاندینسکی و فرانتس مارک معرفی شود. او بویژه تصویرهایی را از چهره خودش کشید که یکی از آنها از پشت است.
و اینکه او یک بازیکن تنیس هم بود و گاهی به دیدن همسایهاش جرج گرشوین میرفت تا او را به مبارزه بخواند.

برخی از آثار آرنولد شونبرگ

– ۴ اپرا
– سمفونی مجلسی
– سونات ویلن
– سرناد برای هفت نوازنده
– آثار زیادی برای پیانو
– کنسرتو برای ویلن و ارکستر
– کنسرتو برای پیانو و ارکستر
– کنسرتو برای ویلنسل و ارکستر
– چندین چهار نوازی برای سازهای زهی

منبع :

آفتاب آنلاین

ویکی پدیا

انجمن اجتماع اندیشه - تمامی انجمن‌ها ]...