آین رند – Ayn Rand-

آین رند

آین رند – با نام کامل آلیسا زینوفیونا روزنبام – رماننویس- فیلسوف- نمایشنامهنویس و فیلمنامهنویس روسی – آمریکایی بود

زندگینامه آین رند

آین رند با نام کامل آلیسا زینوفیونا روزنبام در دوم فوریه سال 1905 به دنیا آمد. وی رماننویس- فیلسوف- نمایشنامه نویس و فیلمنامه نویس دورگه روسی- آمریکایی بود. رمانهای پرفروش آین رند و نقش او در ایجاد و پیشبرد سیستم فلسفی آبجکتیویسم بیشترین نقش را در به شهرت رسیدن وی داشتهاند.

آین رند که در روسیه متولد و فارغالتحصیل شد- در سال 1926 به ایالات متحده مهاجرت کرد. وی درهالیوود به عنوان نمایشنامه نویس مشغول به کار شد و در سال 1936-1935 یکی از نمایشنامههای وی در برادوی روی صحنه رفت. او در سال 1943 با انتشار کتاب -سرچشمه- -The Fountainhead- به شهرت رسید. مشهورترین اثر وی رمان فلسفی Atlas Shrugged است که در سال 1957 به چاپ رسید.

دیدگاههای سیاسی رند- هم در داستانهای وی بازتاب یافته و هم در کارهای تیوریکش. وی بر حقوق فردی-که حق مالکیت را هم در بر میگیرد- و سرمایهداری لسه فر- که دولتهایی که قانون اساسی محدودشان کرده به اجرا در میآورند- تاکید میکرد. رند مخالف سرسخت هر نوع آیین اشتراکی و دولتگرایی از جمله فاشیسم- کمونیسم و دولت رفاه بود. وی خودمحوری اخلاقی -ethical egoism- را مطرح و به لحاظ فلسفی انواع احساسات و عملکرد مبتنی بر -نوع دوستی- را محکوم میکرد.

او عقل را تنها ابزار کسب دانش و مهمترین جنبه فلسفهاش تلقی میکرد و میگفت: -من در اصل طرفدار سرمایهداری نیستم- بلکه طرفدار خودمحوری و خودخواهی هستم و دوباره در واقع طرفدار خودمحوری نیستم- بلکه طرفدار عقل هستم. اگر کسی برتری عقل را بپذیرد و در عمل طبق آن در دام تناقض نیفتد- خودمحوری و سرمایهداری نیز منتجات ضروری آن هستند-.

آین رند

فلسفه

آین رند دیدگاههای خود را شامل یک سیستم فلسفی تمام و کمال میدانست و آن را -آبجکتیویسم- مینامید. از نظر وی جوهر آبجکتیویسم -مفهوم انسان به عنوان موجودی حماسی است- موجودی که هدف اخلاقی زندگیاش شادی شخص خودش- شرافتمندانهترین کارش- کامیابی پرحاصل و تنها مطلقش عقل است-.

آین رند ایمان را مخالف عقل میدانست و با هرگونه رازگرایی یا ماوراالطبیعه گرایی مخالف بود و از ریالیسم فلسفی استقبال میکرد. او همچنین از خودمحوری عقلانی -پیگیری عاقلانه منافع شخصی- به عنوان تنها اصل اخلاقی مناسب برای خط دهی به انسان هواداری میکرد. رند در سال 1962 گفت فرد -باید به خاطر خودش وجود داشته باشد و نباید خودش را برای دیگران یا دیگران را برای خودش فدا کند-. در سال 1976- رند نوشت که مهمترین نقش وی در پیشبرد فلسفه -تیوری مفاهیم اخلاقیات و کشف این امر است که در سیاست- امر پلید – نقض حقوق افراد- اعمال قدرت -initiation of force- را در خود دارد-.

آین رند معتقد بود که تنها سیستم اجتماعی اخلاقی- سرمایهداری لسه فر-آزادانه- است. دیدگاههای سیاسی وی به شدت فردگرایانه و بنابراین ضدکمونیستی بود. البته رند از بسیاری از سیاستمداران لیبرال و محافظهکار زمانه خود از جمله بسیاری از ضد کمونیستهای مطرح نیز بیزار بود. با این که رند- لیبرتارینیسم -نوعی گرایش آزادی خواه- و جنبش لیبرتارین را رد میکرد- جیم پاول- معتقد است که وی در کنار رز ویلدر-لین و ایزابل پترسون یکی از سه زن مهم مطرح در لیبرتارینیسم مدرن آمریکایی است. از سوی دیگر بسیاری از منتقدان معتقدند که دیدگاههای سیاسی رند – مشکل دار و غیرسیستماتیک است-.
آین رند تصدیق کرد که از ارسطو تاثیر پذیرفته و از فردریش نیچه نیز الهام گرفته با این حال بعدها نیچه را رد میکرد- زیرا معتقد بود که فلسفه او ضد عقل است. رند میگفت که در کل تاریخ فلسفه تنها سه فیلسوف را قبول دارد: ارسطو- آکویناس و آین رند -او این سه فیلسوف را سه -A – مینامید-. از بین فیلسوفان- وی ایمانویل کانت را به شدت تحقیر میکرد و از او با عنوان -هیولا- و -شرورترین مرد در تاریخ- یاد میکرد. رند به شدت با این دیدگاه که عقل نمیتواند حقیقت را -همانطور که هست- بشناسد- مخالف بود -و چنین دیدگاهی را به کانت نسبت میداد-.

آین رند فلسفه خود در مورد -مسایل بنیادی- را -دقیقا عکس- دیدگاههای کانت میدانست. اما فیلسوفانی چون جورج والش و فرد سدون معتقدند که آین رند فلسفه کانت را اشتباه تفسیر کرده است. مثلا والش معتقد است که این دو فیلسوف در بسیاری از موارد هم عقیدهاند و رند در بسیاری موارد در مورد تفاوتهایش با کانت اغراق کرده است. والش میگوید که از نظر بسیاری از منتقدان- نوشتههای رند در مورد کانت -ناشی از کم دانشی او نسبت به کانت است و ارزش بحث کردن ندارد-.

رند شناسان مانند دن ییل و داگلاس راسموسن سبک وی را -ادیبانه- مبالغه آمیز و احساسی- توصیف کردهاند- اما بر اهمیت و اصالت تفکر او تاکید کردهاند. فیلسوفانی چون جک ویلر نیز میگویند که با وجود -مبالغه و خشم مداوم رند- اخلاقیات وی -مهمترین دستاورد او است که مطالعه آن از مطالعه هر تفکر معاصر دیگری پربارتر است-.
میراث آین رند

کتابهای رند همچنان پرفروش و پرخواننده است. طبق گزارش موسسه آین رند تا سال 2007- 25میلیون کپی از آثار وی به فروش رسیدهاند و سالانه 800000 نسخه نیز به فروش میرسد. به علاوه افراد زیادی در زمینههای متنوعی تحت تاثیر وی قرار دارند. فلاسفهای مثل جانهاسپرز- جرج اچ اسمیت- آلن گاتهلف- رابرت میهیو و تارا اسمیت- اقتصاددانانی چون جرج رایزمن و موری روتبارد- روانشناسانی چون ادوین لاک- تاریخدانانی چون رابرت هسن و سیاسی نویسهایی چون چارلز موری از افرادی هستند که تحت تاثیر افکار رند قرار دارند.

ران پاول و باب بار نمایندگان کنگره ایالات متحده و کلارنس توماس قاضی دادگاه عالی ایالات متحده نیز گفتهاند که تحت تاثیر آرای وی هستند. رونالد ریگان- رییسجمهور سابق ایالات متحده نیز در نامهای خصوصی در دهه 60 خود را به عنوان یکی از ستایشگران رند توصیف کرده بود.

علایق و تاثیرات

نیک گیلسپی- سردبیر مجله Reason به این نکته اشاره کرده که – رند از یک ابدیت عذاب آور برخوردار است- ابدیتی که وی هم پیشگام آن است و هم اصل آن- و این که با -رند در فرهنگ عامه با سردی و با نگاهی که کتابهای وی را دارای خوی غیرانسانی میشمرند- برخورد میشود-.
در تعدادی از انیمیشنهای کمدی موقعیت- به رند یا آثار وی اشاره شده است. مثلا در یک اپیزود Futurama آثار رند در مجرای فاضلاب پیدا میشود یا در اپیزودی در South Park از کتاب Atlas Shrugged به عنوان -یک تکه آشغال- نام برده میشود. در اپیزودهای زیادی از سیمپسونها نیز به رند اشاره شده است.

خارج از دنیای انیمیشن نیز در بسیاری از نمایشها به آثار او ارجاع داده شده است. در فرهنگ لغات فلسفی نیز که اثری طعنه آمیز از دنیل دِنِت و آسجورن استگلیچ پترسون است- واژه رند به صورت مقابل تعریف شده است: -سخنرانی دراز و شدیداللحن که عدم توافق فلسفی را با یک حمله شخصی جواب میدهد و یا مدرکی از فساد اخلاقی غیرقابل بیان-.

در سال 1991 در مطالعهای که کتابخانه کنگره و باشگاه کتاب ماه در مورد تاثیرگذارترین کتاب ترتیب دادند- بعد ازانجیل- Atlas Shrugged رند دومین انتخاب پاسخ دهندگان بود. در سال 1998 و 1999 نیز در مطالعه که Mode Library صورت داده بود- چهار کتاب از رند در فهرست صد رمان برتر وجود داشت -Atlas Shrugged در صدر این فهرست بود- و کتاب فضایل خودخواهی نیز بین 100 کتاب غیرداستانی قرار گرفت. کتابهایی که دیگران راجع به رند و فلسفهاش نوشتهاند نیز در لیست برترین کتابهای غیرداستانی وجود داشت.

طبق مطالعهای دیگر 8درصد آمریکاییان بزرگسال کتاب Atlas Shrugged را خواندهاند. با وجود این که اثرگذاری رند در ایالات متحده از هر جای دیگری بیشتر بوده است- اما در دیگر نقاط جهان نیز آثار او مورد توجه بوده است. کتابهای او در سطح بینالمللی پرفروش شدهاند و همچنان هم فروش زیادی دارند. جالب آنکه فروش Atlas Shrugged در جریان بحران اقتصادی ناشی از خشک شدن بازار اعتبار به شدت افزایش یافت. برخی از افراد شباهتی بین اوضاع توصیف شده در رمان و اوضاع فعلی مشاهده میکنند.

نویسندگان- هنرمندان و مفسران زیادی خود را متاثر از رند میدانند. راش لیمباگ- شخصیت رادیویی- تا به حال بارها در برنامه خود به آثار رند ارجاع داده است. پن جیلت شعبدهباز و کمدین معروف نیز خود را تحت تاثیر وی میداند. استیو دیتکو- یکی از خالقان شخصیت مرد عنکبوتی- تا به حال کتابهای کمیک زیادی نوشته که شخصیت اصلی آن بر باورهای آبجکتیویست رند بنا شدهاند.

تا به حال دو فیلم راجع به زندگی رند ساخته شده است. یک فیلم مستند که در سال 1997 با نام -آین رند: حسی از زندگی- ساخته شد . -اشتیاقات آین رند- نیز فیلم مستقلی از زندگی اوست که در سال 1999 ساخته شد.

موسسات

در سال 1985 لیونارد پیکوف موسسه آین رند را بنیان نهاد. این موسسه به منظور-شناساندن رمانهای رند به نسل جوان- حمایت از مطالعات آکادمیک در مورد آثار وی- تحقیق و بسط دادن اصول عقلی- پیگیری عقلانی منافع شخصی- حقوق فردی و سرمایهداری لسه فر- برای مخاطبان- ایجاد شد. The Atlas Society نیز در سال 1990 برای انجام مطالعات آبجکتیویستی ایجاد شد. موسسه AFOS نیز در سال 2000 برای ترویج مطالعه آکادمیک آثار رند بنیان نهاده شده است.

آین رند

جایگاه آثار آین رند در محیطهای آکادمیک

از زمان مرگ آین رند در سال 1982 علاقه به آثار وی به مرور زمان بیشتر شده و ایدههای وی بیشتر شناخته شدهاند. با وجودی که دانشگاههای کمی رند یا آبجکتیویسم را یک تخصص فلسفی ارزشمند یا یک حوزه تحقیق به شمار میآورند- برخی از دانشگاههای آمریکا کرسیهایی برای بررسی دیدگاههای وی اختصاص دادهاند.

کریس ماتیو سیابارا- یکی از رند شناسان- میگوید: -من میدانم که برخی به رند میخندند- اما یپشبینی کرده که در جوامع آکادمیک علاقه به رند روز به روز بیشتر میشود.

برخی از فیلسوفان آکادمیک به خاطر آنچه که فقدان دقت و فهم محدود رند از مسایل فلسفی نامیدهاند- به وی حمله کردهاند. دفاع موکد وی از سرمایهداری- که بر اعتقاد به خودخواهی به عنوان یک فضیلت متکی است- باعث شده که رند بین کسانی که جزو جریان اصلی فکری به شمار نمیآیند- شخصیت منفوری باشد.

بسیاری از طرفداران و معتقدان به فلسفه قارهای به خاطر تعلق خاطر وی به پیگیری منافع شخصی بر او خرده گرفته و در نتیجه کارهای او را نادیده میگیرند. برخی فیلسوفان آکادمیک کتاب Atlas Shrugged را -نارس- موعظهآمیز و غیراصیل- میدانند و فلسفه وی را به حاشیه راندهاند.

کریس سیابارا انگیزههای برخی از منتقدان رند را به خاطر آنچه که خود دشمنی غیر عادی مینامد- زیر سوال میبرد. سیابارا میگوید: -چپها به خاطر مواضع ضد کمونیستی رند و دفاع وی از سرمایهداری با او مخالفند و راستها به خاطر آتییسم و لیبرتارینیسم مدنی او با وی مشکل دارند-.

اساتید ادبیات انگلیسی و آمریکایی نیز آثار او را نادیده میگیرند. با این حال توجه به آثار او از دهه نود به شدت افزایش یافته است. در مدخلی که در سال 2001 برای فرهنگ ادبی نوشته شد- جان لوییس عنوان کرد که -رند چالشبرانگیزترین اثر ادبی نسل خود را نوشته است-.
مرگ آین رند

در 6 مارس 1982 چشم از جهان فروبست.

منبع :

برترین ها

ویکی پدیا

انجمن اجتماع اندیشه - تمامی انجمن‌ها ]...