شاپور رواسانی – shapor ravasani

شاپور رواسانی

شاپور رواسانی استاد دانشگاه ایرانی پژوهشگر تاریخ معاصر ایران و نهضت جنگل و رییس بنیاد پژوهشی- فرهنگی میرزا کوچک خان جنگلی است او استاد بازنشسته دانشگاه الدنبورگ است- او از نظریه پردازان شیوه تولید در جوامع مستعمراتی محسوب میشود

زندگی شاپور رواسانی

شاپور رواسانی در 15 خرداد سال 1310 در شهر رشت به دنیا آمد . ولی پدرش اصالتا از محله رواسان تبریز میباشد. وران دبستان و دبیرستان را در زادگاهش طی کرد. رواسانی در آذر ماه 1324 اولین سخنرانی عمر خود را در مراسمی در مدرسه درباره زندگانی پیامبر اسلام انجام داد. سید حسن موسوی غروی- دبیر انجمن مدرسه- کتاب – زندگانی میرزا تقی خان امیرکبیر- را به عنوان جایزه به وی تقدیم کرد.
از سال 1328در رشته علوم طبیعی وارد دانشگاه تهران شد و در 1332 موفق به دریافت مدرک لیسانس شد.
از جوانی وارد سیاست شد بعدها عضو حزب ایران شد و به حامیان دکتر محمد مصدق پیوست. در زمان محمد رضا شاه پهلوی به جرم شرکت ماجرای پایین کشیدن مجسمه شاه در میدان پهلوی رشت در دادگاه محکوم شد در نتیجه پنهانی به شوروی گریخت و از آنجا نیز به آلمان رفت. دکترای علوم سیاسی اش را از دانشگاه هانوفر آلمان گرفته از ۱۹۷۲ تا ۱۹۹۸ در دانشگاه اولدنبورگ درس اقتصاد اجتماعی کشورهای در حال رشد را ارایه کردهاند. رساله او با عنوان -جنبش سوسیالیستی در ایران از قرن ۱۹ تا ۱۹۲۲: جمهوری شورایی گیلان- از جمله آثار مرجع در این خصوص محسوب میشود. وی پس از بازنشستگی در سال ۱۳۷۷ با حفظ عضویت در هییت علمی دانشگاه الدنبورگ برای اقامت دایم به ایران بازگشت. در بازگشت به ایران تلاشهای فراوانی برای احیای نام و خانه میرزا کوچک خان جنگلی انجام داد

مهاجرت به آلمان

سپس به صورت پنهانی از ایران خارج و به آلمان رفت تا ضمن فعالیت در جبهه ملی خارج از کشور که برخلاف جبهه ملی داخل کشور- گرایشات سوسیالیستی داشت- در رشته علوم سیاسی ادامه تحصیل دهد.
در سال 1345 دوره لیسانس علوم سیاسی را در دانشگاه آزاد برلین غربی به پایان برد-سپس در سال 1349 تحصیلات دکتری علوم سیاسی اش را در دانشگاه هانوور با درجه ممتاز زیرنظر پروفسور ارتزن به پایان رساند. وی در این مدت با انجام انواع مشاغل- روزگار می گذراند. پس از اخذ مدرک دکتری – به عنوان استاد در دانشگاههای اوزنابروک و الدنبورک آلمان به تدریس مشغول شد. رساله او با عنوان -جنبش سوسیالیستی در ایران از قرن ۱۹ تا ۱۹۲۲: جمهوری شورایی گیلان- از جمله آثار مرجع در خصوص علوم سیاسی محسوب میشود.

بازگشت به وطن و تلاش برای احیای نام و خانه میرزا کوچک خان

شاپور رواسانی پس از بازنشستگی در سال ۱۳۷۷ با حفظ عضویت در هییت علمی دانشگاه الدنبورگ برای اقامت دایم به ایران بازگشت. در بازگشت به ایران تلاشهای فراوانی برای احیای نام و خانه میرزا کوچک خان جنگلی انجام داد.

فعالیتهای دیگر

شاپور رواسانی به تناسب تز دکتری اش از سال1381 به عنوان بنیانگذار و رییس بنیاد پژوهشی میرزا کوچک خان جنگلی مشغول به فعالیت پژوهشی است و به فعالیتهای فرهنگی- تحقیقی و انتشار مقالات پیرامون مسایل اقتصادی و اجتماعی میپردازد.

پرفسور در کنار رسیدگی به مسیولیت های خود- به مطالعه- تحقیق و تالیف آثاری پیرامون نهضت جنگل- اقتصاد اجتماعی و علوم سیاسی می پردازد. وی از جمله دانشمندان علوم سیاسی و اقتصاد اجتماعی ضد استعمار است.

تحولات کشورها ازنظر پرفسور رواسانی

بنابه نظر او تحولات کشورهای اروپایی یا آمریکای شمالی دارای تاریخ اجتماعی خاصی است. در این کشورها- قدرت خارجی بر آنجا تاثیر نداشته و نیروهای داخلی آن کشورها در توسعه شان سهیم بوده اند. اما در سرنوشت اقتصادی و سیاسی کشورهای آفریقایی- آمریکای لاتین و آسیا از 200سال گذشته عامل خارجی همواره نقش و تاثیر داشته است و ما نمی توانیم در بررسی تحولات این نوع کشورها تاثیر عامل خارجی را در نظر بگیریم.
از پرفسور شاپور رواسانی- مقالات و کتب فراوانی به زبانهای آلمانی و فارسی انتشار یافته است.وی در کتابهای -اتحادیه مردم شرق- و -مفاهیم اجتماعی در جوامع استعماری- تلاش کرد تا به بررسی اجتماعی تاریخ ایران بپردازد. دو اثر او با عنوان -نادرستی فرضیههای نژادی- آریا- سامی و ترک- و -مفهوم اسلامیت و ایرانیت- درباره تاریخ باستان پس از انتشار نگاه متفاوتی را در بررسیهای تاریخی گشود. -زمینههای اجتماعی هویت ملی- -جامعه بزرگ شرق- -نظریههای دو دنیا- و -چپاول- جهان سوم چگونه غارت میشود- از جمله عناوین کتابهایی است که توسط او نگاشته شده اند. جمهوری شورایی گیلان همچنان در کتابخانههای کنگره آمریکا- دانشگاه سوربون -پاریس- و کتابخانههای دانشگاههای برلین-و رم و در بسیاری از مراکز فرهنگی در اروپا بعنوان مرجع مورد مراجعه است- بخشی از آثار ایشان به فارسی هم در این کتابخانهها و مراکز فرهنگی موجود میباشد و به مراجعین ارایه میگردد.

شرکت در کنفرانسهای علمی

دکتر-علاوه بر تدریس و تحقیق در دانشگاه الدنبورگ در کنفرانسهای علمی بسیاری از کشورها از جمله انگلستان- لیبی و کوبا شرکت و سخنرانی نموده است.

دیدگاههای شاپور رواسانی

شاپور رواسانی نظریههای نژادی را به شدت رد میکند.از دیدگاه او از نظر زیست شناسی تنها یک نژاد انسانی وجود دارد. او تقسیم مردمان شرق به سه نژاد آریایی- ترک و سامی را رد میکند. برای نمونه میگوید که اصطلاح قوم سامی از زبانشناسی وارد جامعه شناسی و تاریخ شده و اختراعی است که بعدها معلوم شده مبنی ندارد. از آن گذشته کتیبه ای نیست که در آن از سامی نام برده شده باشد. یا واژه آریا که در برخی کتیبهها به کار برده شده اصلا ربطی به نژاد ندارد.
دکتر رواسانی میگوید :

-باستان شناسی که در ایران منتشر میشود باستان شناسی سیاسی است- زیرا عدهای حفار که نام خود را باستانشاس گذاشتهاند آمدهاند و همان فرضیات نژادی را به اشکال مختلف به عنوان کشفیات باستانشناسی در نوشتههای خود مطرح میکنند و ما آنها را ترجمه میکنیم و تحویل روشنفکران میدهیم -.

شاپور رواسانی

اغراض سیاسی درترجمه:

او دلیل این امر را ترجمهای بودن تاریخ میداند و اینکه شرق شناسان اغراض سیاسی دارند.
شاپور رواسانی مرزهای موجود در شرق را نتیجه سیاستهای استعماری دو قرن اخیر میداند و سیاسی و نظامی. و در تقابل با حقایق فرهنگی- زبانی یا دینی. او مستشرقان را به تلاش برای تاریخسازی برای این مرزها متهم میکند:
مثلا بنویسند ۳۰۰۰ سال پاکستان- ۵۰۰۰ سال اردن. ما میدانیم پاکستان پس از جنگ دوم جهانی تشکیل شد و تا جنگ اول جهانی هم سوریه و اردنی وجود نداشت و همگی جزو حکومت عثمانی بودند .
وی فرهنگ تحقیق درباره تاریخ و جامعه شرق را یک فرهنگ ترجمهای میداند که به جای بررسی منابع دست اول به منابع دست چندمی خارجی رو آورده است. وی همچنین اکثر ترجمهها را نادرست و آلوده به اغراض سیاسی میداند. به عنوان مثال روشن ترجمه فارسی کتیبه بیستون را میآورد که در آنجا به نقل از داریوش آمده: -من از نژاد آریا هستم- وی در این باره توضیح میدهد:

من با چند نفر از همکاران در اروپا که به خط میخی آشنایی دارند مکاتبه کردم و از آنها پرسیدم که به نظر شما معنی این کلمه چیست؟ آنها به من پاسخ دادند که این کلمه حداکثر به معنی طایفه و خاندان است و به هیچ وجه معنی نژاد از آن استنباط نمیشود. حال شما ملاحظه کنید این دو چقدر با یکدیگر متفاوتند که سلطانی بگوید من از فلان طایفهام یا بگوید من از فلان نژادم. ملاحظه میکنید که ترجمههای ما تا چه حد در جهت اغراض سیاسی به غلط دست برده شدهاند.

اظهارات شاپور رواسانی درخصوص نرخ ارز

کمی قبل از اشغال ایران به وسیله متفقین ارزش پوند انگلیس برابر 65 ریال بود. در توافقی که میان دولت انگلیس و دولت ایران در چهارده مه 1942-1321 – انجام گرفت این نرخ بطور مصنوعی از طرف دولت ایران به 128 تا 130ر یال افزایش یافت . یعنی دولت ایران متعهد شد به این نرخ به متفقین ریال بدهد. نرخی که دولت ایران -برای پوند معین کرد دو برابر نرخ واقعی بود. همانطور که می دانید متفقین برای خرید کالا از ایران نیازمند ریال بودند. با این اقدام عملا آنان با نصف قیمت واقعی اجناس را از ایرانیان می خریدند- آنهم به زور!
نکته جالب آنجاست که پوند استرلینگی که در معاوضه با ریال می بایست از طرف انگلیس به ایران پرداخت می شد به بانک مرکزی ایران تحویل داده نشد. بلکه دولت های ایران و انگلستان توافق کردند که طلب ایران در بانک لندن به حساب ایران واریز گردد. جالبتر آنکه وقتی ایران طلب خود را از انگلیس مطالبه کرد دولت انگلیس مدعی شد که بستانکاری ایران فقط باید در منطقه استرلینگ خرج شود و دولت ایران نمی تواند با پولی که در انگلیس دارد از کشورهای خارج از منطقه استرلینگ کالا خریداری کند!نوع و بهای کالاهایی که ایران اجازه داشت در استرلینگ ابتیاع کند از طرف دولت انگلیس تعیین می شد. قضیه در مورد دلار نیز تقریبا به همین منوال بود!
زمانیکه شما این مسایل را در کنار اشغال کامل – جاده ها – بنادر و فرودگاه ها و محرومیت ایرانیان از استفاده از آنها می گذارید به عمق فاجعه پی خواهید برد.

تاثیر جنگ جهانی دوم بر ساختار های سیاسی – اقتصادی و فرهنگی ایران

ما باید آثار و تبعات جنگ جهانی دوم و اشغال ایران را در ساحت های متفاوتی مورد فحص و بررسی قرار دهیم. در مورد ساختار سیاسی باید گفت اشغال ایران منجر به تغییر ساخت و دگرگونی چندانی نشد . البته اشغالگران عملا در برابر حاکمیت مردم قرار گرفتند. طی مدت اشغال ایران وضعیت سیاسی در ایران به شدت بحرانی و بغرنج بود . البته باید به این نکته نیز اشاره داشت که خاندان پهلوی اساسا دست نشانده بریتانیا بوده است . پس از برکناری رضاخان نیز انگلیسی ها بار دیگر با سرکار آوردن محمد رضا شاه به تثبیت ساختار ظالمانه پادشاهی در ایران کمک کردند.
در بعد اقتصادی نیز تنها می توانم بگویم پس از پایان جنگ جهانی دوم یک فاجعه در ایران رخ داد.نیروهای متفقین ساختار های اقتصادی ایران را در هم شکستند و با غارت و چپاول-موجب قحطی در سطح ایران شدند که به کشته شدن ایرانی های بسیاری ختم گریدد.

محل سکونت

شاپور رواسانی – پس از 40 سال فعالیت علمی درخانه ای واقع در غرب تهران -سالهای استراحت را سپری می کند.

تحصیلات و مدارک علمی

– لیسانس رشته علوم طبیعی در دانشگاه تهران
– لیسانس علوم سیاسی از دانشگاه آزاد برلین غربی
– فوق لیسانس و دکتری علوم سیاسی در دانشگاه هانور آلمان غربی

مسیولیت و مقام ها

– استاد بازنشسته دانشگاه الدنبورگ
– رییس بنیاد پژوهشی- فرهنگی میرزا کوچک خان جنگلی
– عضو هییت علمی دانشگاه الدنبورگ آلمان
– استاد علوم سیاسی دانشگاه اوزنابروگ آلمان
– استاد اقتصاد اجتماعی دانشگاه الدنبورگ
– مشاور دانشگاه گیلان در زمینه گیلان شناسی
– عضو حزب ایران

افتخارات شاپور رواسانی

– دارای درجه ممتاز در دفاع از تز دکتری
– در سال 1362در نشریه who is who نامش در کنار نام مشاهیر و معاریف چاپ شد.
– در سال 1364 نامش در تقویم دانشمندان آلمان به چاپ رسید.

آثار شاپور رواسانی

– جمهوری شورایی سوسیالستی گیلان- اولین جمهوری شورایی در ایران- انتشارات بازیس- برلین- ۱۹۸۰
– اتحادیه مردم شرق
– زمینههای اجتماعی هویت ملی
– مفاهیم اجتماعی در جوامع مستعمراتی
– دولت و حکومت در ایران در دوره تسلط استعمار سرمایهداری
– مفهوم اسلامیت و ایرانیت
– جامعه بزرگ شرق
– ایران رها از ظلم و فقر-در مورد ستارخان- شیخ محمد خیابانی و میرزا کوچک-
– نهضتهای عدالتخواهانه در ایران-او می گوید:در این کتاب سعی کردم که تا جایی که مدارک تاریخی اجازه میدهند از دوران باستان شروع کنم. در این کتاب دوشخصیت مطرح میشود. یکی گومات و یکی مزدک-
– آیا دوره جدیدی در تاریخ شروع شد – به زبان آلمان-
– ایران در راه جمهوری اسلامی شدن – به زبان آلمان-
چه شیوه تولیدی در مستعمرات مسلط است-به زبان آلمان-
– فرضیه های تکامل
– چپاول
– نهضت جنگل
– نظریه دو دنیا

منبع :

سیتی تومب

ویکی پدیا

انجمن اجتماع اندیشه - تمامی انجمن‌ها ]...